ตำราลับแลง
เรื่องเล่าของคน 4 รุ่น บันทึกครัวโบราณ และวิถีชีวิตเมืองลับแล
จากแผ่นดินล้านนา–สุโขทัย สู่สำรับอาหารของตาเงิน–ยายจัน
ร้านลำลำลับแลบ้าน 100 ปี อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์
ภาคหนึ่ง — แผ่นดินที่ซ่อนตัว
5 ตอนบทที่ 1 ภูเขามาก่อน
ก่อนจะมีตำนาน ก่อนจะมีชื่อเมือง มีภูเขาอยู่ก่อน ลับแลคือเมืองในหุบ ทิศตะวันตกมีเทือกเขาม่อนฤๅษีตั้งเป็นทิวใหญ่...
บทที่ 2 สามทฤษฎีของชื่อ “ลับแล”
ชื่อเมืองนี้มีคำอธิบายอย่างน้อยสามทาง: พุทธตำนาน, ลับแลง, และเมืองที่คนหลงทาง...
บทที่ 3 แม่ม่าย ขมิ้น และคำสัตย์
ตำนานที่ทำให้ลับแลดังที่สุด “ขอเพียงสัจจะวาจา” และบทเรียนของขมิ้นในย่าม...
บทที่ 4 สิ่งที่จารึกบอก
ศิลาจารึกวัดเจดีย์คีรีวิหาร พระยาลิไท และร่องรอยกลองมโหระทึกสองพันปี...
บทที่ 5 นายอำเภอชื่อทองอิน
เรื่องราวของพระศรีพนมมาศ จากเด็กกำพร้าวัดป่ายาง สู่ผู้สร้างผังเมืองและไม้กวาดตองกง...
ภาคสอง — เมืองที่ทัพต้องยั้ง
5 ตอนบทที่ 6 ทุ่งยั้ง: ขาสุโขทัยของแผ่นดินนี้
เมืองโบราณทุ่งยั้ง ศิลาจารึกหลักที่ 38 และรากสุโขทัยที่ทำให้สำเนียงและรสชาติไม่เหมือนเชียงใหม่...
บทที่ 7 จุดต่อแดน: พรมแดนคือครัวรวม
พรมแดนไม่ใช่เส้นแบ่ง พรมแดนคือครัวรวม และการแลกเปลี่ยนเครื่องแกงรอบกองไฟ...
บทที่ 8 สายเหนือ: คนไทยวนที่หนีมา
คนลับแลพูดคำเมืองมาจากไหน เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร และครัวที่หอบมาข้ามดอย...
บทที่ 9 บ้านเหนือ บ้านใต้ และคำตอบของยายจัน
“บ้านเราอยู่ตรงกลางพอดี รสชาติมันเลยผสมๆ” คำตอบเรียบง่ายของชาวนาผู้ไม่เคยอ่านงานวิจัย...
บทที่ 10 ทำไมรสลับแลถูกปากคนภาคกลาง
สามเหตุผลทางประวัติศาสตร์: เผ็ดชาที่อ่อนลงตามละติจูด, หวานธรรมชาติจากเมืองผลไม้, และข้าวเจ้าเคียงข้าวเหนียว...
ภาคสาม — จากดินสู่ครก
5 ตอนบทที่ 11 มะแขว่น: เผ็ดที่ “เด้าลิ้น”
กระดูกสันหลังของพริกลาบเหนือ รสชาติเผ็ดชาที่มีเฉพาะในวัฒนธรรมล้านนา...
บทที่ 12 เครื่องในครก: ฐานรากของรสเหนือ
โครงสร้างพริกแกงเหนือ ความลึกของถั่วเน่า ปลาร้า กะปิ และหอมแดงเมืองลับแล...
บทที่ 13 ผลไม้เทวดาเลี้ยง: ทุเรียนที่ตั้งชื่อตามคน
หลงลับแล หลินลับแล และลางสาดรสดี ของอร่อยเมืองลับแลที่มีชื่อคนติดอยู่เสมอ...
บทที่ 14 ผักริมรั้ว ผักหัวไร่ ป่าหลังบ้าน
วงแหวนผักสามชั้นรอบตัวบ้าน แกงแคคือประชาธิปไตยของผัก และสูตรแท้คือฤดูกาล...
บทที่ 15 มือที่ไม่ได้อยู่ในครัว: ตีนจกกับตองกง
ศิลปะผ้าซิ่นตีนจก ไม้กวาดตองกง และวิถีแห่งความประณีตของคนเมืองลับแล...
ภาคสี่ — สำรับของตาเงิน–ยายจัน
9 ตอนบทที่ 16 ว่าด้วยวิธีอ่านตำรับในเล่มนี้
ก่อนบ้านหลังนี้จะเป็นร้านอาหาร มันเป็นครัวของคนสองคนมาก่อน — ตาเงินกับยายจัน...
บทที่ 17 ตำรับที่หนึ่ง: น้ำพริกหนุ่ม
ของสามอย่างกับไฟ ไม่มีที่ให้ซ่อนความผิดพลาด หัวใจของน้ำพริกหนุ่มอยู่ที่ไฟถ่าน...
บทที่ 18 ตำรับที่สอง: น้ำพริกอ่อง
ทูตสันถวไมตรีของครัวเหนือ อ่องมะเขือส้มจนกลายเป็นสีแดงอิฐ...
บทที่ 19 ตำรับที่สาม: ไส้อั่ว
สวนสมุนไพรทั้งริมรั้วยัดลงไส้เดียว และหลักการที่ว่าของดีลับแลมีชื่อคนติดอยู่เสมอ...
บทที่ 20 ตำรับที่สี่: สามชั้นทอดพริกข่า
จานที่หอมไกลที่สุดของสำรับตายาย กลิ่นมาถึงก่อนเสียงเครื่องยนต์รถป๊อปน้อยดับ...
บทที่ 21 ตำรับที่ห้า: แกงอ่อม
กับข้าวมื้อสุดท้ายที่ตาเงินทำให้กิน บางสูตรไม่ได้จดไว้ในกระดาษ มันจดไว้ในความคิดถึง...
บทที่ 22 ข้าวพันผัก: จานที่เล่าทั้งเมืองได้ในคำเดียว
เทคนิคจากเหนือ + ข้าวเจ้าจากใต้ + ผักจากสวนตัวเอง = สมการของเมืองลับแลทั้งเมือง...
บทที่ 23 แกงฮังเลกับแกงแค: สองขั้วของครัวเหนือ
ฮังเลคือแกงวันพระใหญ่ แกงแคคือแกงวันธรรมดา และครัวที่แท้ต้องทำได้ดีทั้งสองวัน...
บทที่ 24 ขันโตก: สถาปัตยกรรมของการกินร่วมวง
ขันโตกคือเทคโนโลยีโบราณที่แก้ปัญหาสมัยใหม่ได้ตรงจุดที่สุด: บังคับให้คนหันหน้าเข้าหากัน...
ภาคห้า — บ้าน
5 ตอนบทที่ 25 พ่อขากลิ้งกับแม่ขายอด
เรือนไม้หลังนี้สร้างขึ้นเมื่อราวร้อยปีก่อน โดยทวดสองท่านด้วยวิธีเข้าเดือยไม้ไร้ตะปู...
บทที่ 26 หม่อนน้อย: ผู้เฝ้าเรือน
หญิงชราผู้ซื่อสัตย์ต่อเรือนไม้หลังนี้ ผู้ทำให้บ้านรอดพ้นจากการถูกรื้อขาย...
บทที่ 27 ตาเงินกับยายจัน
ตาทำกับข้าว ยายจัดใส่ปิ่นโต ห้อยกับรถป๊อปน้อยคู่ใจ ขี่ไปส่งลูกหลาน...
บทที่ 28 วันที่บ้านเงียบ
การตัดสินใจไม่รื้อขาย แต่เปิดร้านอาหารที่ใต้ถุนบ้าน เพื่อให้บ้านได้มีชีวิตต่อ...
บทที่ 29 บ้านที่กลับมาหายใจ
ร้านอาหารที่ไม่เคยมีแขก มีแต่ญาติมิตร และคำชมที่ดีที่สุด “เหมือนมากินข้าวบ้านญาติ”...